Strona główna Naleniucha>Sztuka I Nauki Humanistyczne>Społeczności pogranicza-Wielokulturowość-Edukacja,Cieszyn 1996, T.Kania,I.Panic,A.Paszko,I.Bogacz

Społeczności pogranicza-Wielokulturowość- Edukacja,Cieszyn 1996, T.Kania,I.Panic,A.Paszko,I.B ogacz

autor: Surver

Autorzy: Lewowicki T.; Grabowska B.; red;

Summary rating: 4 stars (8 Recenzja)
Wizyty : 379
słów:900

Tadeusz Kania „ Zaolziańskie rozumienie Ojczyzny ( „ Mała Ojczyzna ” Polaków z Zaolzia - na tle Polski narodowościowej )

Pojęcie Ojczyzny jest bardzo wieloznaczne. Ojczyzna może być mała i duża , może być nie tylko określonym terytorium , ale wspólnotą ludzi, może też być zespołem wartości tj. kulturą i językiem; może tez być państwem. Mała ojczyzna polaków z zaolzia to miejsce urodzenia i wzrastania , akulturacji i pracy, miejsca życia codziennego. Wg .S.Ossowskiego ojczyzna to nie tylko pojęcie geograficzne - jakiś obszar staje się ojczyzną tyle tylko, o ile istnieje zespół ludzki, który odnosi się doń w pewien sposób i w pewien sposób kształtuje jego obraz. Najczęściej ojczyznami są państwa narodowe, ale często państwo tworzy kilka narodów i o wiele mniejszych grup etnicznych. Ojczyzna „ mała ” i „ prywatna ” mogła być ojczyzną nie tylko Polaków ale i innych narodów- mniejszości.
Człowiek na pograniczu żyje w różnych wymiarach i stosunkach z innymi ludźmi , instytucjami . Są to wymiary :-subiektywny - indywidualny , egoistyczny,- rodzinny i rodowy,- środowiskowy – lokalny,- regionalny ( rejon , kraj ),- etniczny, narodowo-narodowościowy lub związany z inną grupą,- kontynentalny (wspólnota europejska )
- interkontynentalny ( światowy, globalny)
Wymiary te mają wpływ w praktyce, na życie jednostek, mieszkańców państw czy części kontynentów. Ojczyzna jest dziedzictwem przeszłości, obejmującym ziemię, wspólnotę ludzką , jej system wartości, instytucje , dorobek kulturowy, historię. Głównym etnicznym i kulturowym celem Polaków z Zaolzia jest zachowanie polskości ich „ małych ojczyzn ”.
Społeczności polonijne można podzielić na 3 grupy :
- społeczności z trudem zachowujące polski bagaż kulturowy ( np.w Kazachstanie, Brazylii)
- utrzymujące dotychczasowy inwentarz kulturowy i podejmując próby jego wzbogacenia ( np. Polonia francuska , w Austrii)
- Polacy za granicą rozwijający rodzime dziedzictwo kulturowe ( Polacy z Zaolzia , Wileńszczyzny, Chicago, Londynu , USA)
Tożsamość związana z „ małą ojczyzną ” to przede wszystkim tożsamość regionalna . Tożsamość regionalna Polaków z Zaolzia związana jest silnie z „ małymi ojczyznami”. Cała kultura decyduje o tożsamości kulturowej i regionalnej . Mieszkańcy Zaolzia tkwią między orientacjami , starając się być sobą . Dużą wartość ma dla nich przynależność etniczna i regionalna . Samorządność, decentaralizacja władzy , rozwój lokalnej kultury wzmacnia poczucie odrębności .

Idzi Panic „ Z dziejów szkolnictwa w Bielskim Państwie Stanowym w okresie kontreformacji - na przykładzie wsi Jasienica

Badania nad różnymi aspektami funkcjonowania społeczności pogranicza dotyczą nie tylko współczesnych zjawisk kulturowych i etnicznych . Ciekawa jest historia szkolnictwa ze względu na istniejące preferencje językowe. Państwo Bielskie to północne tereny Księstwa Cieszyńskiego , a wieś Jasienica była jedną z ważniejszych miejscowości położonych niedaleko Bielska . Początki szkolnictwa wiążą się tam z osobą Jana Sunegka , właściciela Jasienicy , w poczatkach 17 wieku . Pierwsza szkoła założona została w latach dwudziestych 17 wieku , a w 1654 r. została zamknięta . dzieje szkolnictwa wiążą się tam z losem parafii katolickiej . Trwająca przez wiele lat rekatolizacja doprowadziła do znacznych zmian wyznaniowych - zmniejszyła się liczba ewangelików .
Pod koniec 17 wieku proboszcz utworzył parafialną szkołe katolicką i zatrudnił nauczyciela .Szkoła ta miała wychowywać w duchu chrześcijańskim - uczyła czytać i pisać , podstaw liczenia , śpiewu ; nie uczono katechezy ; nauka była w języku polskim.

Artur Paszko „ Akademia kijowsko- mohylańska i jej łacińsko - polski charakter jako dziedzictwo pogranicza etnicznego ”

Na przełomie 17 i 16 wieku w świetle prawa na ziemiach Rzeczypospolitej przestała istnieć i dopiero powołanie przez Władysława IV legalnej hierarchii prawosławnej stworzyło Cerkwi możliwość uregulowania swoich spraw. Pierwszy metropolita odnowionej organizacji cerkiewnej Piotr Mohyła dążył doprzywrócenia godności duchowieństwu i zapewnienia mu realnej władzy w Kościele - ograniczył rolę bractw cerkiewnych i poddania ich władzy władyków , walczył z nadużywaniem prawa patronatu , sprzeciwił się „dwużeństwu” księży , prowadził rejestry chrztów, ślubów, pogrzebów. W 1632 roku w Kijowie założył szkołę - kolegium kijowskie i nadał mu charakter łacińsko- polski . Od jezuitów zapożyczył program nauczania , podręczniki, dyscyplinę . Szkoła ta miała przygotować obrońców prawosławia i utrwalić elementy cywilizacji zachodniej na Rusi . Akademia Kijowsko - Mohyliańska istnieje do dziś i jest dowodem oddziaływania na siebie typów cywilizacji , do utworzenia specyficznej ukraińskiej kultury.

Irena Bogacz „ Swoistość poskiego szkolnictwa mniejszościowego na Zaoziu ”

Pogranicze różni się od pozostałych terenów wielostrukturowym składem zamieszkującej go ludności i używanie przez tą ludność kodu językowego. Obecnie dominuje na Zaolziu ludność narodowości czeskiej a językiem jest język czeski . Dzieci z małżeństw polskich , czy mieszanych otrzymują czeską narodowość i chodzą do czeskich szkół . Przed podziałem w 1920 r. istniało na Zaolziu 89 polskich szkół ludowych i 5 wydziałowych , później większość szkół została zamknięta . Po II wojnie światowej istniało 75 polskich szkół ludowych i 11 wydziałowych, oraz polskie przedszkola , a w roku 1949 r powstało czesko cieszyńskie gimnazjum uczące w jęz. polskim. Lata następne to stopniowe zamykanie szkół. Obecnie wszelkie zmiany w systemie szkolnictwa czeskiego obejmują też mniejszościowe szkolnictwo polskie, co nie sprzyja ich rozwojowi ; szkoły te ze względu na małą ilość uczniów są nieopłacalne. W szkołach polskich język czeski jest językiem obowiązkowym . Nauczyciele wywodzą się z miejscowych Polaków , a wykształcenie zyskali na czeskich uczelniach. W polskim gimnazjum zajęcia prowadzi się po polsku , ale podstawową terminologię przedmiotów ścisłych uczniowie muszą znać też po czesku , by po maturze mogli iść na czeskie uczelnie wyższe .

Opublikowano dnia: czerwiec 12, 2006

Oceń to streszczenie :

Licencja Creative Commons Attribution 3.0 License

Użyj tego streszczenia

<div dir='ltr'><font size='6'><b>Społeczności pogranicza-Wielokulturowość-Edukacja,Cieszyn 1996, T.Kania,I.Panic,A.Paszko,I.Bogacz</b></font><br /><br /><strong>Summary:</strong><a href="http://www.naleniucha.pl/writers/surver/" title="Surver" target="_blank">Surver</a><br />Tadeusz Kania „ Zaolziańskie rozumienie Ojczyzny ( „ Mała Ojczyzna ” Polaków z Zaolzia - na tle Polski narodowościowej )  <br>  <br> Pojęcie Ojczyzny jest bardzo wieloznaczne. Ojczyzna może być mała i duża , może być nie tylko określonym terytorium , ale wspólnotą ludzi, może też być zespołem wartości tj. kulturą i językiem; może tez być państwem. Mała ojczyzna polaków z zaolzia to miejsce urodzenia i wzrastania , akulturacji i pracy, miejsca życia codziennego. Wg .S.Ossowskiego ojczyzna to nie tylko pojęcie geograficzne - jakiś obszar staje się ojczyzną tyle tylko, o ile istnieje zespół ludzki, który odnosi się doń w pewien sposób i w pewien sposób kształtuje jego obraz. Najczęściej ojczyznami są państwa narodowe, ale często państwo tworzy kilka narodów i o wiele mniejszych grup etnicznych. Ojczyzna „ mała ” i „ prywatna ” mogła być ojczyzną nie tylko Polaków ale i innych narodów- mniejszości. <br> Człowiek na pograniczu żyje w różnych wymiarach i stosunkach z innymi ludźmi , instytucjami . Są to wymiary :-subiektywny - indywidualny , egoistyczny,- rodzinny i rodowy,- środowiskowy – lokalny,- regionalny ( rejon , kraj ),- etniczny, narodowo-narodowościowy lub związany z inną grupą,- kontynentalny (wspólnota europejska ) <br> - interkontynentalny ( światowy, globalny) <br> Wymiary te mają wpływ w praktyce, na życie jednostek, mieszkańców państw czy części kontynentów. Ojczyzna jest dziedzictwem przeszłości, obejmującym ziemię, wspólnotę ludzką , jej system wartości, instytucje , dorobek kulturowy, historię. Głównym etnicznym i kulturowym celem Polaków z Zaolzia jest zachowanie polskości ich „ małych ojczyzn ”.  <br> Społeczności polonijne można podzielić na 3 grupy : <br> - społeczności z trudem zachowujące polski bagaż kulturowy ( np.w Kazachstanie, Brazylii)  <br> - utrzymujące dotychczasowy inwentarz kulturowy i podejmując próby jego wzbogacenia ( np. Polonia francuska , w Austrii) <br> - Polacy za granicą rozwijający rodzime dziedzictwo kulturowe ( Polacy z Zaolzia , Wileńszczyzny, Chicago, Londynu , USA) <br> Tożsamość związana z „ małą ojczyzną ” to przede wszystkim tożsamość regionalna . Tożsamość regionalna Polaków z Zaolzia związana jest silnie z „ małymi ojczyznami”. Cała kultura decyduje o tożsamości kulturowej i regionalnej . Mieszkańcy Zaolzia tkwią między orientacjami , starając się być sobą . Dużą wartość ma dla nich przynależność etniczna i regionalna . Samorządność, decentaralizacja władzy , rozwój lokalnej kultury wzmacnia poczucie odrębności . <br>  <br> Idzi Panic „ Z dziejów szkolnictwa w Bielskim Państwie Stanowym w okresie kontreformacji - na przykładzie wsi Jasienica  <br>  <br> Badania nad różnymi aspektami funkcjonowania społeczności pogranicza dotyczą nie tylko współczesnych zjawisk kulturowych i etnicznych . Ciekawa jest historia szkolnictwa ze względu na istniejące preferencje językowe. Państwo Bielskie to północne tereny Księstwa Cieszyńskiego , a wieś Jasienica była jedną z ważniejszych miejscowości położonych niedaleko Bielska . Początki szkolnictwa wiążą się tam z osobą Jana Sunegka , właściciela Jasienicy , w poczatkach 17 wieku . Pierwsza szkoła założona została w latach dwudziestych 17 wieku , a w 1654 r. została zamknięta . dzieje szkolnictwa wiążą się tam z losem parafii katolickiej . Trwająca przez wiele lat rekatolizacja doprowadziła do znacznych zmian wyznaniowych - zmniejszyła się liczba ewangelików .  <br> Pod koniec 17 wieku proboszcz utworzył parafialną szkołe katolicką i zatrudnił nauczyciela .Szkoła ta miała wychowywać w duchu chrześcijańskim - uczyła czytać i pisać , podstaw liczenia , śpiewu ; nie uczono katechezy ; nauka była w języku polskim. <br>  <br> Artur Paszko „ Akademia kijowsko- mohylańska i jej łacińsko - polski charakter jako dziedzictwo pogranicza etnicznego ” <br>  <br> Na przełomie 17 i 16 wieku w świetle prawa na ziemiach Rzeczypospolitej przestała istnieć i dopiero powołanie przez Władysława IV legalnej hierarchii prawosławnej stworzyło Cerkwi możliwość uregulowania swoich spraw. Pierwszy metropolita odnowionej organizacji cerkiewnej Piotr Mohyła dążył doprzywrócenia godności duchowieństwu i zapewnienia mu realnej władzy w Kościele - ograniczył rolę bractw cerkiewnych i poddania ich władzy władyków , walczył z nadużywaniem prawa patronatu , sprzeciwił się „dwużeństwu” księży , prowadził rejestry chrztów, ślubów, pogrzebów. W 1632 roku w Kijowie założył szkołę - kolegium kijowskie i nadał mu charakter łacińsko- polski . Od jezuitów zapożyczył program nauczania , podręczniki, dyscyplinę . Szkoła ta miała przygotować obrońców prawosławia i utrwalić elementy cywilizacji zachodniej na Rusi . Akademia Kijowsko - Mohyliańska istnieje do dziś i jest dowodem oddziaływania na siebie typów cywilizacji , do utworzenia specyficznej ukraińskiej kultury. <br>  <br> Irena Bogacz „ Swoistość poskiego szkolnictwa mniejszościowego na Zaoziu ” <br>  <br> Pogranicze różni się od pozostałych terenów wielostrukturowym składem zamieszkującej go ludności i używanie przez tą ludność kodu językowego. Obecnie dominuje na Zaolziu ludność narodowości czeskiej a językiem jest język czeski . Dzieci z małżeństw polskich , czy mieszanych otrzymują czeską narodowość i chodzą do czeskich szkół . Przed podziałem w 1920 r. istniało na Zaolziu 89 polskich szkół ludowych i 5 wydziałowych , później większość szkół została zamknięta . Po II wojnie światowej istniało 75 polskich szkół ludowych i 11 wydziałowych, oraz polskie przedszkola , a w roku 1949 r powstało czesko cieszyńskie gimnazjum uczące w jęz. polskim. Lata następne to stopniowe zamykanie szkół. Obecnie wszelkie zmiany w systemie szkolnictwa czeskiego obejmują też mniejszościowe szkolnictwo polskie, co nie sprzyja ich rozwojowi ; szkoły te ze względu na małą ilość uczniów są nieopłacalne. W szkołach polskich język czeski jest językiem obowiązkowym . Nauczyciele wywodzą się z miejscowych Polaków , a wykształcenie zyskali na czeskich uczelniach. W polskim gimnazjum zajęcia prowadzi się po polsku , ale podstawową terminologię przedmiotów ścisłych uczniowie muszą znać też po czesku , by po maturze mogli iść na czeskie uczelnie wyższe .<br /><a href="http://www.naleniucha.pl/humanities/251436-spo%C5%82eczno%C5%9Bci-pogranicza-wielokulturowo%C5%9B%C4%87-edukacja-cieszyn/" target="_blank">Społeczności pogranicza-Wielokulturowość-Edukacja,Cieszyn 1996, T.Kania,I.Panic,A.Paszko,I.Bogacz</a> Oryginalnie opublikowano w serwisie w Shvoong: <a href="http://www.naleniucha.pl/humanities/251436-spo%C5%82eczno%C5%9Bci-pogranicza-wielokulturowo%C5%9B%C4%87-edukacja-cieszyn/" target="_blank">http://www.naleniucha.pl/humanities/251436-spo%C5%82eczno%C5%9Bci-pogranicza-wielokulturowo%C5%9B%C4%87-edukacja-cieszyn/</a> </div>

Copy to Clipboard